นิราศเมืองใต้

  • warning: array_map(): Argument #2 should be an array in /home/greenwor/domains/greenworld.or.th/public_html/web/modules/system/system.module on line 1050.
  • warning: array_keys() expects parameter 1 to be array, null given in /home/greenwor/domains/greenworld.or.th/public_html/web/includes/theme.inc on line 1845.
  • warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/greenwor/domains/greenworld.or.th/public_html/web/includes/theme.inc on line 1845.
ก้อนทอง ลุร์ดซามี

นิราศเมืองใต้

ก้อนทอง ลุร์ดซามี

    หมูเนื้อเกินย่างแล้ว    หอมหวล
ยังกลิ่นเนื้อตุ๋นชวน        สั่งซ้ำ
ขนมครกยิ่งจุดชนวน      เกินที่ นาอิ่ม
ติ่มซำอย่างอร่อยล้ำ       ดั่งจิ้มอิ่มเฮย

ที่ร่ายมาข้างบนนั้น ยังไม่ครบถ้วนรายการอาหารที่ยกพลกันไปกินที่เมืองไทยเมื่อช่วงสัปดาห์สุดท้ายก่อนสิ้นปี การขับรถขึ้นไปเที่ยวทางภาคใต้ฝั่งตะวันตก กลายเป็นกิจกรรมวันหยุดก่อนเปิดเทอมที่ดีที่สุดของครอบครัวเรา แม้ว่าลูกชายคนเล็กจะกำหนดข้อแม้ไว้ว่าเวลาพักที่เมืองไทยนั้น โรงแรมจะต้องมีสระว่ายน้ำ อ่างอาบน้ำ และอาหารเช้าแบบตักเองได้ เอ้า...จัดให้ตามคำขอ...แต่ว่าต้องสวมวิญญาณนักผจญภัย ยอมไปนอนตามอุทยานแห่งชาติก่อน แล้วค่อยไปจบท้ายทริปด้วยโรงแรมแบบที่ขอมา

ไปคราวนี้ ตั้งใจไปกินอาหารที่หากินได้ยากในมาเลเซีย ร้านส้มตำจึงเป็นที่หมายแรกของมื้ออาหารในเมืองไทย เด็กๆ เปิบข้าวเหนียวคู่ไก่ย่างอย่างเอร็ดอร่อย พ่อกับแม่ถ้อยทีถ้อยอาศัยกินส้มตำกับน้ำตกพร้อมผักหนึ่งถาดใหญ่ แอบชะเง้อไปโต๊ะข้างๆ เห็นอาหารมาลง 5 อย่าง หนุ่มสาวสองคนกินไปยิ้มไป ตอนที่เขาลุกจากโต๊ะไปจ่ายเงิน เราเกือบโผไปขอลาบและไก่ย่างที่ค้างอยู่เกินกว่าครึ่งจาน ท่าทางพ่อหนุ่มแม่หนูคงเขินกันเกินไป อาหารถึงได้เหลือเยอะมากมายขนาดนั้น

เอ…หรือว่าเราจะแก่ลงและกลายเป็นคนขี้บ่น ...หรือว่าเราเองที่เปลี่ยนไปที่ชอบจับผิดคนอื่น จะว่าไปตั้งแต่ย้ายมาอยู่มาเลเซีย ซึบซาบและเรียนรู้วิถีชีวิตแบบประหยัดและมัธยัสถ์ของคนที่นี่เข้าไปเต็มๆ เวลาไปทานข้าวในโอกาสพิเศษที่ร้านอาหารตามสั่งแบบที่มีผ้าปูโต๊ะสีชมพูหรือสีแดง เมื่อสั่งไปสามสี่อย่าง เจ้าของร้านหรือคนที่มาทำหน้าที่รับออเดอร์จะทวนรายการอาหารในเชิงที่ว่าสั่งพอแล้วไหม จะกินหมดไหมนั่น

ต่างกับวิธีสั่งอาหารตามความกว้างของใจของคนไทยส่วนมาก จำได้ว่าเวลาไปทานอาหารกับคนหมู่มาก มักจะได้ยินเสียงให้ “สั่งไปเลย อย่าให้ขาดตอน” ท้ายที่สุดก็เหลือใส่ถุงกลับบ้านทุกที หรือไม่ก็มีอาการกินจนจุกไปข้าง ยิ่งเทศกาลงานเลี้ยงต่างๆ เจ้าภาพสั่ง “เลี้ยงไม่อั้น” เป็นเรื่องปกติ แถมพนักงานก็คะยั้นคะยอแนะนำเมนูเด็ดมากมาย “สั่งมาลองมั้ยคะ” เป็นคำพูดยอดนิยม

ครึ่งปีหลังที่ผ่านมา น้ำท่วมขนานใหญ่ที่เกิดขึ้นถ้วนทั่วเมืองไทย ทำให้ความกังวลเรื่องความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) ที่องค์การอาหารโลกได้ออกมาตั้งข้อสังเกตเรื่องนี้ตั้งแต่ปี 1996 คืบเข้ามาอยู่ใกล้แค่เอื้อม น้ำท่วมพื้นที่การเกษตรทั่วประเทศตั้งแต่เหนือจรดใต้ คลังอาหารของประเทศไทยจมหายไปเกินกว่าจะนับจำนวนผลผลิตได้ถ้วนทั่ว เท่าที่เห็นตัวเลขปรากฏตามข่าวต่างๆ ประมาณได้ว่าตั้งแต่เดือนกันยายน 2554 เป็นต้นมา พื้นที่เกษตรกรรมกว่า 12 ล้านไร่ พื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำอีกกว่า 5 แสนไร่ ละลายหายไปกับน้ำอย่างไม่ต้องตำน้ำพริกให้เมื่อยมือ ปีนี้ อาจจะไม่ได้เห็นพืชผักและผลไม้สะพัดพรั่งตามแผง โดยเฉพาะผลไม้ที่มาจากต้นไม้ที่จะออกดอกออกผลหลังจากปลูก 3-5 ปี สวนส้มโอที่สามพรานก็เป็นส่วนหนึ่งของวงจรนี้ จนไม่แน่ใจว่าใน 3-5 ปีข้างหน้า ส้มโอหวานมาจากสามพรานจะเพียงพอกับความชอบของผู้เขียนและความต้องการของตลาดหรือเปล่า...ความสั่นคลอนทางอาหารมาประชิดตัวอย่างนี้แล้ว เรายังกินทิ้งกินขว้างอาหารที่ตั้งอยู่ตรงหน้าได้อีกหรือ

ความมั่นคงทางอาหาร มีพื้นฐานอยู่บนหลักการง่ายๆ สามข้อด้วยกัน คือ 1) อาหารที่มีอยู่มีปริมาณเพียงพอและสม่ำเสมอ 2) สามารถนำมาบริโภคได้อย่างเหมาะสมตามคุณค่าทางโภชนาการ และ 3) อาหารถูกนำมาบริโภคบนพื้นฐานความรู้ทางโภชนาการที่ถูกสุขลักษณะ และมีน้ำดื่มสะอาดอย่างเพียงพอ

แต่ทว่าหลักการทั้งสามข้อนี้ กำลังถูกท้าทายด้วยระบบกลไกการตลาด เพราะการแพร่กระจายของผลิตผลตกอยู่ในระบบซื้อขายของบริษัทซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่ ซึ่งมีมูลค่าการตลาดมากเป็น 2 เท่าของแผงลอยตลาดและร้านค้าปลีกย่อยทั้งหลายรวมกัน นอกจากนี้ ความท้าทายในการเร่งผลผลิตให้ออกมาสอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค ยังส่งผลกระทบร้ายแรงต่อความสมดุลทางธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ... เพราะการเร่งให้ต้นไม้ออกดอกออกผลนอกฤดูกาล ปุ๋ยและสารเคมีที่ใช้ต่างฮอร์โมนจะกลายเป็นคู่พระนางหลักในการจัดโชว์นี้ ผืนดินและแหล่งน้ำจะกลายเป็นแหล่งสะสมและถ่ายโอนสู่ธรรมชาติต่อไป และแน่นอน หากเกษตรกรไม่ระวังหรือป้องกันตนขณะใช้ พวกเขาก็จะรับสารเคมีต่างๆ เข้าสู่ร่างกาย ส่งผลร้ายต่อสุขภาพไปด้วย ความมั่นคงทางอาหารจึงเป็นเรื่องที่ต้องคิดเชิงระบบตามความเชื่อมโยงทั้งด้านเศรษฐกิจ สุขภาวะ และธรรมชาติไปพร้อมๆ กัน

แล้วนี่เทศกาลปีใหม่ยังผ่านไปไม่ทันไร ตรุษจีนก็มาจ่อรออยู่อีก 2-3 สัปดาห์ข้างหน้านี้แล้ว ปริมาณอาหารมากมายจะถูกนำมาใช้ในการไหว้เจ้าและเลี้ยงครอบครัวญาติมิตรตามประเพณี อยากฝากสะกิดให้วางแผนการกินและใช้อย่างพอเพียง ไม่ใช่พอเพียงตามใจ ตามกำลังทรัพย์ แต่เป็นความพอเพียงที่จะทำให้เราทั้งประเทศมีอาหาร “เพียงพอ” เลี้ยงปากท้องคนไทยทั้ง 64 ล้านคนตลอดทุกฤดูกาล ทุกสภาพอากาศ และทุกสภาวะทางธรรมชาติ... ว่าแล้วก็ฝากสะกิดต่อๆ กันได้ไหม...